سهتار ایرانی و عربی هر دو سازهای زهی مضرابی هستند و ریشههای مشترکی دارند، اما در طول زمان و تحت تأثیر فرهنگهای مختلف، تفاوتهایی پیدا کردهاند. در ادامه به برخی از مهمترین تفاوتهای این دو ساز میپردازیم:
۱. شکل ظاهری:
سهتار ایرانی: معمولاً دارای بدنهای گردتر و کاسه بزرگتری است. دسته سه تار ایرانی نیز نسبت به سه تار عربی بلندتر است.
سهتار عربی: بدنهای کشیدهتر و باریکتر نسبت به سه تار ایرانی دارد. دسته سه تار عربی نیز کوتاهتر است.
۲. تعداد سیم:
سهتار ایرانی: معمولاً چهار سیم دارد.
سهتار عربی: برخی از انواع سه تار عربی ممکن است پنج یا شش سیم داشته باشند.
۳. جنس چوب:
هر دو نوع سه تار معمولاً از چوبهای سخت و چگال مانند توت، گردو و آبنوس ساخته میشوند. اما انتخاب نوع چوب و ترکیب چوبها در ساخت هر دو ساز میتواند متفاوت باشد.
۴. کوک:
سهتار ایرانی: کوک سه تار ایرانی بر اساس دستگاههای موسیقی ایرانی تنظیم میشود.
سهتار عربی: کوک سه تار عربی بر اساس مقامهای موسیقی عربی تنظیم میشود.
۵. تکنیک نواختن:
سهتار ایرانی: در نواختن سه تار ایرانی، از تکنیکهای متنوعی مانند مضراب زدن، کشش، ویبراتو و … استفاده میشود.
سهتار عربی: تکنیکهای نواختن سه تار عربی ممکن است با سه تار ایرانی متفاوت باشد و به سبک موسیقی مورد اجرا بستگی دارد.
۶. کاربرد:
سهتار ایرانی: عمدتاً در موسیقی سنتی ایرانی استفاده میشود و برای اجرای قطعات دستگاهی و آوازی به کار میرود.
سهتار عربی: در موسیقی عربی و برخی از کشورهای همسایه استفاده میشود و در موسیقیهای حماسی و رقصهای محلی نیز کاربرد دارد.
۷. تزئینات:
تزئینات سه تار ایرانی و عربی نیز با هم متفاوت است. سه تار ایرانی معمولاً تزئینات سادهتری دارد، در حالی که سه تار عربی ممکن است تزئینات پیچیدهتری داشته باشد.
در کل، هر دو نوع سه تار ایرانی و عربی، ابزار موسیقی ارزشمندی هستند که هر کدام ویژگیها و زیباییهای خاص خود را دارند. انتخاب بین این دو ساز به سلیقه شخصی، سبک موسیقی مورد علاقه و هدف نوازنده بستگی دارد.